محمد حسين عقيلى خراسانى شيرازى
187
خلاصة الحكمة ( فارسى )
دهن الورد : منقول از طبّ براكلسوس ، قوى الرايحة كه بهتر از رايحهء مشك است شماً و شرباً و مقوّى جميع حواس ظاهره و باطنه است . صنعت آن : بگيرند برگ گل سرخ هر قدر كه خواهند و رطوبت آن را نشف نمايند تا اينكه خشك شود و در يك ظرف يا دو ظرف كنند تا نصفه بپوشد آن را به گلاب و بكوبند آن را نرم و سر آن را محكم نموده دفن كنند در سرگين اسب تا تخمير يابد ، پس برآورند و تقطير نمايند بر روى خاكستر و يا رمل تا نماند در آن چيزى از مائيت ، پس تقطير نمايند آب خارج را تقطير رطوبت تا آب تنها تقطير يابد و دهن بماند در اسفل قرع پس آن را در ظرف شيشه نگاه دارند و عند الحاجة به كار برند . « 1 » روغن گندنا / دهن الكراث مزاج دهن الكراث : در سوم گرم و در دوم خشك . خواص : جهت درد گوش و رياح آن و دوى و طنين نافع قطوراً ، و جهت بواسير تمريخاً . صنعت آن : بگيرند برگ تازهء آن را و با هم وزن آن ، روغن گل ؛ و نيم وزن ، سركهء انگورى كهنه ؛ به آتش ملايم طبخ نمايند تا روغن بماند و به كار برند . « 2 » روغن گوسفند / روغن گاو / سمن ماهيت سَمِن : دهنيتى است كه از شير حيوانات و يا ماست به عمل مىآورند و بهترين آن روغن گاو و گوسفند و بز جوان فربه است و روغن گاو از همه الطف و روغن ميش و گاوميش و خصوص جنگلى آن اغلظ از همه . طبيعت همه آن : در آخر اول گرم و تر و هرچند كهنه گردد ، از رطوبت آن مىكاهد و يبوست به هم مىرساند و دو سالهء آن در اول خشك . افعال و خواص آن : در افعال قوىتر از « زبد » و محلل و مفتح و با قوت ترياقيه و مقاوم سموم و مانع رسيدن اثر سمّ افعى به قلب و ملين جلد و منقى بشره و فضول دماغى
--> ( 1 ) . مجمع الجوامع ( قرابادين كبير ) ، ج 2 ، ص 702 . ( 2 ) . همان ، ص 92 .